łuk konstantyna

Łuk triumfalny Konstantyna w Rzymie – brama upamiętniająca triumf cesarza

Łuk triumfalny Konstantyna I Wielkiego jest jednym z ostatnich wielkich dzieł architektury starorzymskiej i ostatnim wzniesionym łukiem triumfalnym starożytnego Rzymu. Architektura budowli, jej wielkość oraz bogate zdobienia opowiadają historię, która pozwala na chwilę zapomnieć o marności świata śmiertelnych. Obecnie Łuk triumfalny Konstantyna jest jednym z najważniejszych zabytków Wiecznego Miasta, który chętnie odwiedzają turyści z całego świata. Poznaj architekturę i historię łuku Konstantyna! 

Więcej o Rzymie przeczytasz w naszym artykule: Zwiedzanie Rzymu: najlepsze atrakcje i zabytki w Wiecznym mieście

Łuki triumfalne w Rzymie

Łuk triumfalny to budowla kształtem przypominająca bramę z otworem przelotowym, który zamknięty jest przeważnie półkoliście. Są to najbardziej charakterystyczne monumentalne bramy architektury rzymskiej. Wznoszone były głównie w czasach republiki rzymskiej. Służyły jako pomniki upamiętniające wielkie zwycięstwa wodzów, triumfów czy też przejęcie władzy przez nowego cesarza. Łuki triumfalne nie posiadały żadnych praktycznych funkcji, przez łuki nigdzie się nie wchodziło, jedynie przechodziło w uroczystym pochodzie. Mieszkańcy urządzali tzw. „triumfy”, czyli uroczystości z okazji odniesionego zwycięstwa. 

Najstarsze łuki powstawały już w II wieku p.n.e., niestety nie wszystkie zdołały zachować się do dziś. Do czasów obecnych podziwiać można łuki Oktawiana Augusta, Tytusa, Septymiusza Sewera, Galiena oraz jedną z najlepiej zachowanych starożytnych budowli w Rzymie – łuk triumfalny Konstantyna Wielkiego.

Gdzie znajduje się Łuk Konstantyna Wielkiego?

Łuk Konstantyna Wielkiego znajduje się w pobliżu innych znanych rzymskich zabytków takich jak Koloseum, Palatyn, Forum Romanum i Circus Maximus. Odwiedzając Łuk Konstantyna na Via di San Gregorio warto spacerem odwiedzić pozostałe najważniejsze zabytki Wiecznego Miasta.

Historia Łuku Konstantyna Wielkiego

Łuk triumfalny został wzniesiony jako pomnik chwały cesarza Konstantyna Wielkiego. Miał za zadanie uczcić dziesięciolecia rządów oraz zwycięstwa cesarza nad Maksencjuszem w bitwie o most Mulwijski w 312 roku n.e.

Budowla monumentalnego łuku trwała od 312 do 315 roku n.e. Łuk triumfalny Konstantyna zbudowany jest z ogromnego 20-metrowego, prostokątnego bloku, składającego się z trzech oddzielnych łuków. Swoim wyglądem budowla nawiązuje do kształtu Łuku Septymiusza Sewera, który wznosi się po dziś dzień na Forum Romanum. Sam również był niezastąpioną inspiracją dla wielu późniejszych twórców – m.in. na bazie łuku Konstantyna powstał paryski Arc du Carrousel.

łuk konstantyna wielkiego
Łuk triumfalny Konstantyna w Rzymie

Cesarz Konstantyn i jego zasługi

Konstantyn I Wielki urodził się około 280 roku n.e. i był dzieckiem o ogromnych perspektywach, które otrzymało staranne i szerokie wykształcenie. Był synem cesarza Konstancjusz I Chlorusa, współrządcy Maksymiana. Konstantyn I Wielki doskonale wysławiał się w grece i łacinie oraz był bardzo dobrze zaznajomiony z filozofią. Po nieoczekiwanej śmierci ojca, żołnierze okazali lojalność Konstantynowi obwołując go następcą i Augustem zachodniej części imperium. 

W tamtym czasie Wiecznym Miastem rządził okrutny Maksencjusz, którego mieszkańcy miasta nienawidzili. Słabość polityczna oraz wrogość ludu rzymskiego wobec Maksencjusza zachęciły Konstantyna do rozpętania wojny domowej. Na czele swej armii przekroczył Alpy i przeprowadził ofensywę. Zajmował kolejne tereny, aż ostatecznie w pobliżu murów stolicy pokonał Maksencjusza w bitwie pod Mostem Mulwijskim. Bitwa w decydującym stopniu zaważyła o kształcie całego państwa.

Legenda głosi, że przed bitwą Konstantyn I Wielki miał sen, w którym objawił mu się płonący krzyż z napisem „pod tym znakiem zwyciężysz”. Według legendy rano, tuż przed bitwą miał on widzenie, w którym ujrzał znak, który powinien wymalować na tarczach swoich żołnierzy.

Łuk triumfalny Konstantyna – konstrukcja i zdobienia

Łuk Konstantyna to masywna prostokątna konstrukcja, która ma ponad 20 metrów wysokości, prawie 26 metrów szerokości, a niebanalna grubość murów wynosi ponad 7 metrów. Pomnik posiada trzy łuki, w tym jeden duży, centralny z dwoma mniejszymi bocznymi.

Monumentalną budowlę ozdabiają korynckie kolumny ustawione przed pilastrami. Siedem z nich pochodzi z I wieku i ma lekko żółtawy kolor. Natomiast ósma kolumna jest zauważalnie jaśniejsza, pojawiła się w XVI wieku, gdy papież Klemens VIII zabrał jedną z oryginalnych kolumn i wykorzystał do ozdobienia drzwi Bazyliki św. Jana na Lateranie.

Powyżej, w attyce, podziwiać można posągi, które symbolizują kolejne plemiona podbite przez Trajana – rzeźby są starsze niż całość budowli, pochodzą z czasów jego panowania. Wojska pod dowództwem Trajana na początku II wieku zdobyły tereny Dacji, a na jej powierzchni cesarz ustanowił rzymską prowincję. W czasie pontyfikatu Klemensa XII rzeźby zostały odnowione przez barokowego rzeźbiarza. Pietro Bracci odrestaurował posągi oraz wymienił jedną z postaci, którą dziś łatwo odszukać, ponieważ jest w nieco jaśniejszym kolorze niż reszta. Pomiędzy posągami rozmieszczono płyty z płaskorzeźbami z czasów Marka Aureliusza. Pochodzą one najprawdopodobniej z niezachowanego łuku, wzniesionego ku jego czci, i datowane są na lata 170–180.

łuk triumfalny w rzymie
Łuk Konstantyna zachwyca swoimi detalami

Wyróżniającym się elementem łuku jest także fryz, czyli ciągły, okalający obiekt, który powstał za panowania Konstantyna Wielkiego. Wielokrotnie widać na nim cesarza biorącego udział w wojnie z Maksencjuszem. Postać Konstantyna ukazana frontalnie znajduje się zawsze w centrum, pozostałe postacie na płaskorzeźbie ukazane są z profilu, co ma za zadanie dodatkowo uwznioślić Konstantyna Wielkiego.

Na ścianach bocznych zauważyć można medaliony przedstawiające Dianę, Księżyc i Słońce. Z czasów panowania Konstantyna pochodzą również wizerunki Wiktorii, które umieszczone są nad głównym przelotem oraz postacie barbarzyńców stojących na bazie łuku triumfalnego. 

Dzieła wzorowane na Łuku Konstantyna

Łuk triumfalny Konstantyna Wielkiego powstały w 315 roku n.e. był inspiracją dla wielu twórców z całego świata. Dzieła wzorowane na najbardziej charakterystycznej budowli architektury Rzymu podziwiać dziś można w Europie, w Stanach Zjednoczonych, a nawet w Korei Północnej. Jakie dzieła zainspirowane były łukiem triumfalnym Konstantyna Wielkiego?

  • Arc de Triomphe du Carrousel, Paryż (Francja) 
  • Brama Brandenburska, Poczdam (Niemcy) 
  • Siegestor, Monachium (Niemcy
  • Marble Arch, Londyn (Anglia) 
  • Arcade du Cinquantenaire, Bruksela (Belgia) 
  • Union Station, Waszyngton (USA) 
  • Amerykańskie Muzeum Historii Naturalnej – fasada Central Park West, Nowy Jork (USA) 
  • Kedleston Hall, Derbyshire (Wielka Brytania
  • Fasada kościoła Saint-Denis, Paryż (Francja) 
  • Łuk Triumfu, Pjongjang (Korea Północna)

Łuk Konstantyna w Rzymie – zwiedzanie

Najbliższym dużym, znanym na całym świecie zabytkiem jest stojące nieopodal Koloseum. Od Łuku Konstantyna Wielkiego dzieli je zaledwie kilka kroków. Warto więc połączyć zwiedzanie Koloseum, które zazwyczaj dla wszystkich turystów jest punktem obowiązkowym do zobaczenia. 

Spacerując do Koloseum z centrum od strony południowej mija się Circus Maximus, czyli najstarszy i największy cyrk starożytnego Rzymu – również jeden z najważniejszych, konieczny do zobaczenia. Po krótkim spacerze, ukaże się Koloseum, do którego prowadzi Łuk Konstantyna Wielkiego. 

Bilety uprawniające do zwiedzania Koloseum zakupić można w kasach biletowych, do których zawsze gromadzi się większa lub mniejsza kolejka turystów lub zakupić wejściówkę online. Natomiast łuk triumfalny Konstantyna Wielkiego jest wolnostojącym zabytkiem, który można podziwiać całkowicie za darmo. Możliwe jest również skorzystanie z wielu ofert zwiedzania z przewodnikiem, który przybliży historię zabytku oraz szczegółowo opowie o architekturze budowli. 

Triumfalny łuk Konstantyna Wielkiego otoczony jest wysokim ogrodzeniem, co ma za zadanie uchronić starożytne arcydzieła światowej kultury przed zniszczeniami i kradzieżą. Choć łuk Konstantyna jest najlepiej zachowaną budowlą tego typu, żółty marmur pokrywający budowlę cierpi z powodu zmieniających się warunków pogodowych oraz spalin.