smok wawelski

Smok wawelski – symbol Krakowa, znany już od średniowiecznych legend

Najbardziej rozpoznawalny pomnik w Krakowie to Smok Wawelski – legendarna postać, która do dziś stanowi symbol zabytkowego miasta Polski. Zamieszkujący pod wzgórzem Wawelu baśniowy potwór do dziś zieje ogniem, a widowisko to gromadzi tłumy turystów, którzy mogą oglądać go w pełnej okazałości. Przy rzeźbie znajduje się wejście do smoczej jamy, a wycieczka w to miejsce jest obowiązkowym punktem na turystycznej mapie Krakowa.

Więcej o atrakcjach w Krakowie przeczytasz w naszym artykule: Kraków – atrakcje i zabytki, które musisz zobaczyć!

Legenda o smoku wawelskim

W okolicy wawelskiego wzgórza wznosił się gród, nad którym panowanie sprawował król Krak, od którego imienia następnie nazwano miasto Kraków. Miejska osada rozwijała się dziarsko, a mieszkańcy wraz z królem i jego córką Wandą cieszyli się beztroskim życiem, wykonując swoje codzienne zajęcia. Do miasta przybywało wiele nowej ludności, a jedną z nowych osób był Skuba – szewczyk, którego marzeniem było otwarcie swojego warsztatu. Przerażenie ogarnęło wszystkich, gdy pewnego dnia nad miastem pojawił się wielki smok. Bestia postanowiła zamieszkać w jamie pod wawelskim wzgórzem, nie zważając na toczące się w mieście życie i ludzi.

Wieść o wawelskim smoku rozeszła się szybko po okolicy Krakowa, a społeczność nie mogła sobie poradzić z potworem, ponieważ jego gruba skóra i łuski były odporne na strzały i miecze atakujących go śmiałków. Smok siał w mieście wielkie spustoszenie i pożerał okoliczne bydło. Było to powodem, dla którego wiele Krakowian uciekło, zostawiając za sobą cały dobytek. Król bardzo chciał rozprawić się raz na zawsze z potworem i w tym celu zwrócił się do rycerzy oraz odważnych mieszkańców o pomoc. Legenda o smoku wawelskim mówi, że wielu śmiałych rycerzy próbowało pokonać smoka, ale każda wyprawa kończyła się niepowodzeniem i pożarciem. Na podbój wyruszali nawet całe gromady dzielnych mężów, a raz nawet pod jaskinią smoka znalazło się stu śmiałków – wszyscy dzielili ten sam los i kończyli w smoczej paszczy. Wciąż szukano rozwiązania, które przywróci miastu dawny spokój.

Wielkim sprytem wykazał się młody szewczyk, który postanowił wykorzystać baranią skórę, aby przechytrzyć bestię z Krakowa. Młodzieniec dzielnie pracował, a rezultatem jego działań była przypominająca prawdziwe zwierzę kukła, której wnętrze wypełnił zgromadzoną siarką. Następnie udał się za dnia do jamy smoka i zastawił na niego pułapkę, która wyglądała na smaczny kąsek. Gdy wrócił do miasta i opowiedział o swoich działaniach, nagle usłyszano przeraźliwe wycie. Od razu było wiadomo, że młodzieniec pokonał smoka wawelskiego. Potwór dał się nabrać, a palący posiłek wywołał tak ogromne pragnienie, że bestia wypiła tyle wody z Wisły, aż padła. Los mieszkańców został ocalony a szewczyk, który zgładził smoka otrzymał od króla rękę jego córki w ramach podziękowania, na co królewska dama radośnie przystała. Bajka o smoku wawelskim, legenda, a może prawdziwa historia? Pewne jest, że pamięć o siejącej postrach bestii wciąż obecna jest w Krakowie.

Pomnik smoka wawelskiego

W nawiązaniu do baśni o smoku wawelskim, na terenie Krakowa – w miejscu, które prawdopodobnie dawniej stanowiło terytorium potwora postawiono upamiętniający pomnik. Obecnie stanowi on jedną z większych atrakcji miasta. Od 1972 roku pod wzgórzem Wawelu można oglądać sześciometrową rzeźbę smoka wawelskiego, która szczególnie przypadła do gustu najmłodszym uczestnikom wycieczek po mieście. Pomnik został zaprojektowany i wykonany przez Bronisława Chromego już w 1969 roku, a dopiero 3 lata później jego dzieło stanęło na deptaku pod słynnym wzgórzem. Figura przedstawiająca smoka została wykonana w całości z brązu, a żeby smok wyglądał jeszcze bardziej majestatycznie osadzono ją na wielkiej, wapiennej skale. Krakowski smok jest wyjątkowy w swoim rodzaju, ponieważ… zieje ogniem! W środku paszczy postaci umieszczono gazową instalację, dzięki której w kilku minutowych odstępach można podziwiać specjalne wizualne pokazy i polować na moment, w którym można na zdjęciu uchwycić wszystkie walory tutejszej bestii.

Charakterystyczny symbol miasta można zobaczyć udając się w stronę Wawelu, ale nie ma konieczności wchodzenia na wzgórze. Do rzeźby należy kierować się z ulicy Smoczej lub Bernardyńskiej, wzdłuż Wisły. Na znajdującym się przy podzamczu bulwarze mieści się słynny pomnik.

legenda o smoku wawelskim
Pomnik smoka wawelskiego | źródło: Ruslan Lytvyn / Shutterstock.com

Co ile smok wawelski zieje ogniem?

W 1973 roku zainstalowano w paszczy smoka instalację gazową, dzięki której można oglądać spektakularne pokazy ziania ogniem. Pomysłodawcą i wykonawcą systemu był Feliks Prochownik. Zagadkę stanowi częstotliwość, z jaką smok wawelski zieje ogniem. Średni czas oczekiwania na wydobycie podmuchu prawdziwego ognia wynosi około 3 minut, choć czasem zdarzenia losowe, takie jak brak prądu uniemożliwiają codzienne widowisko. Jeśli wszystko przebiega pomyślnie, turyści przez całą dobę mogą podziwiać spektakularne efekty.

Smocza Jama w Krakowie

Tuż przy pomniku znajduje się jaskinia smoka wawelskiego. Jest to skalna grota, która powstała około 12 milionów lat temu, w wyniku działalności krasowienia jurajskich skał. Turyści mogą przejść się jamą smoka na trasie o długości 81 metrów, choć cała długość utworzonej formacji wynosi 270 metrów. Wejście do tej atrakcji znajduje się przy Baszcie Złodziejskiej, na obszarze wzgórza.

Trasa przebiega przez trzy komory. Pierwsza z nich położona jest najniżej, a ciekawostką jest że jeszcze w XIX wieku cała była wypełniona wodą, którą dostarczano mieszkańcom miasta. Druga grota smoka wawelskiego jest największa i dawniej wykorzystywano ją, jako biesiadną salę jednej z karczm usytuowanych na brzegu Wisły. Służyła także jako magazyn. Położona jest na najwyższym poziomie, a jej zwieńczenie stanowi ceglasta kopuła. Trzecia jaskinia również była jedną z sal karczmy, a w jej wnętrzu można oglądać unikalne nacieki i szczeliny.

Bilety i godziny otwarcia

Bilety umożliwiające eksplorację jamy smoka wawelskiego można nabyć przy wejściu. Bilet normalny kosztuje 7 złotych, natomiast dzieci do lat 7 mogą zwiedzać wnętrze jaskini bezpłatnie. Grota czynna jest codziennie: w poniedziałki – od godziny 09:30 do 16:00, natomiast w pozostałe dni tygodnia – od 09:00 do 17:00. Ostatnie wejście odbywa się 15 minut przed zamknięciem atrakcji.

Szczątki smoka na Wawelu

Na wzgórzu Wawelskim, przy wejściu do Katedry wiszą ogromne kości, które według miejscowych i historycznych podań należą do smoka wawelskiego. Jak powszechnie wiadomo, szczątki w tym miejscu znajdują się niemal od zawsze, a ich obecność potwierdzają średniowieczne pisma. Zakłada się, że wykorzystano je jako amulet, który miał odstraszać złe siły. Wielu próbowało odpowiedzieć na pytanie, do jakiego zwierzęcia należą zawieszone nad drzwiami kościoła kości, jednak z odpowiedzią przyszedł dopiero w 1937 roku profesor UJ Henryk Hoyer. Jego ekspertyza potwierdziła, że są to części szkieletu nosorożca, walenia i mamuta. Niektórzy owiali tajemnicze szczątki legendą, która mówi o tym, że gdy podtrzymywane łańcuchami kości spadną na ziemię – nastąpi koniec świata. Konserwatorzy wzięli sobie słowa legendy do serca i starają się regularnie pamiętać o kosmetyce zabezpieczeń.

kraków smok wawelski
Turyści przez całą dobę mogą podziwiać spektakularne efekty | źródło: Longfin Media / Shutterstock.com

Smok wawelski – ciekawostki

Ciekawostką jest, że smok wawelski w Krakowie według naukowców mógł istnieć naprawdę! Szwedzcy naukowcy wysnuli teorię, według której ponad 200 milionów lat temu na ziemi można było spotkać podobną postaci smoka odmianę archozaura – prehistorycznego gada. Postać legendarnego smoka niejednokrotnie wykorzystywano również w filmowych produkcjach i komiksach. Można go zobaczyć oglądając serie, takie jak: „Porwanie Baltazara Gąbki” oraz „Wyprawa profesora Gąbki” a także w jednym filmie z cyklu „Legendy Polskie”.