Kuchnia indyjska – dlaczego warto poznać egzotyczne smaki Indii?

Indie to malowniczy kraj z bogatą tradycją kulinarną. Dobrze przygotowane indyjskie danie może zabrać nasze zmysły w prawdziwą podróż po kolorach, smakach i zapachach. Dla hindusów jedzenie to cały proces, ceremonia, podczas której zbiera się rodzina, by móc świętować dany moment. Każdy chociaż raz w życiu powinien zasmakować prawdziwej kuchni indyjskiej.

Kuchnia indyjska – charakterystyka

Jedzenie indyjskie ma duszę, jest poprzedzone długą tradycją i historią tego kraju. Indie to 7 największe państwo na świecie, stąd też te kontrasty kulturowo – religijne. Konsumpcja jedzenia odbywa się w specjalistyczny sposób, przepełniony licznymi ceremoniami. Każda rodzina ma swoją indywidualną masalę, czyli własnoręcznie skomponowaną mieszankę przypraw, którą dodają do dań indyjskich. Duże znaczenie w ich kuchni odgrywają składniki, hindusi korzystają z naturalnych produktów, ograniczają jak najbardziej przetworzoną żywność. Ze względów religijnych odrzucają ubój bydła hodowlanego, krowy są dla nich świętością, dlatego z mięsa spożywają najczęściej jedynie baraninę i kozinę. Południowa część kraju spożywa wegetariańskie dania z dużą ilością mleczka kokosowego i przypraw.

Opisując kuchnię indyjską, warto w kilku zdaniach opowiedzieć o Ajurwedzie — czyli systemie odżywiania, który ma właściwości lecznicze. Polega na dopasowywaniu posiłków czy produktów pod charakter doszy. Hindusi wierzą, że świat składa się z 4 żywiołów:

  • wody,
  • ziemi,
  • ognia,
  • eteru.

Już w starożytności głoszono, że te żywioły łączą się ze sobą tworząc 3 dosze, czyli siły życiowe o różnym natężeniu. W Indiach twierdzi się, że każda osoba ma inną doszę w sobie i musi ją karmić, dbać w konkretny sposób. Na tym opiera się system odżywiania zwany Ajurwedą, który ma za zadanie pomagać w zapobieganiu chorobom ciała i duszy.

Dodatkowo kuchnia indyjska jest uważana za jedną ze zdrowszych, wszystko za sprawą dużej ilości przypraw dodawanych do indyjskich potraw. Duża liczba antyoksydantów ma działanie prozdrowotne, chroni przed nowotworami i innymi chorobami.

Indyjska kuchnia – odmiany

Jedzenie indyjskie jest jedynym z najbardziej różnorodnych dań na świecie, kraj możemy podzielić na 4 kierunki, w każdym z nich są inne tradycje i zwyczaje dotyczące posiłków. Niektóre regiony rezygnują z wołowiny i wieprzowiny na rzecz baraniny i koziny. Pozostała część kraju wybiera dania wegetariańskie z dużą ilością nasion i strączków. Kolonie muzułmańskie miały ogromny wpływ na kulturę Indii, przyczyniły się między innymi do usunięcia z ich diety wołowiny i wieprzowiny. Odmian potraw indyjskich jest ogrom, każdy region ma własne indywidualne przyprawy i dania. Rytuał jedzenia ma ogromne znaczenie i jest nadal mocno kultywowany. Wcześniej wspomniane mieszanki masala, to nieodłączny element każdego domu.

indyjskie jedzenie

Indyjskie jedzenie a podział regionalny

Indie to kraj kontrastów i różnorodności. W zależności, w jakim mieście się znajdziemy, poznamy zupełnie inne dania kuchni indyjskiej. Państwo możemy umownie podzielić na północ i południe oba regiony charakteryzują się odmienną kuchnią i zwyczajami.

  • Północ – to część granicząca z Himalajami, największy wpływ na tutejszą tradycję i ludność miały kolonie muzułmańskie. Przez, które po części hindusi zrezygnowali z jedzenia wieprzowiny czy wołowiny. Kuchnia w tej części opiera się głównie na mięsnych daniach, kurczaku, baraninie i kozinie. Duża ilość ciężkich sosów i chlebki pszenne to podstawa posiłków. Z tej części wywodzi się popularne carry, chociaż ten region nie używa aż tak ostrych przypraw, jak reszta kraju. Jedzenie podaje się w okrągłych metalowych tacach, popijane jest często jogurtem dla wyrównania smaku.
  • Południe – charakteryzuje się przewagą roślinnej diety, dużą ilością strączków i nasion. Przepisy indyjskie opierają się głównie na wegetariańskich produktach, podstawą są ryże, kasze, mleczko kokosowe i ostre kompozycje przypraw. Dania popija się często jogurtem, by zneutralizować intensywność przypraw, zwłaszcza chilli. W tym regionie zamiast talerzy często używają liści bananowca.

Kuchnia indyjska a religia

Tradycje i religia to podstawa dań kuchni indyjskiej, oba czynniki mają ogromny wpływ na to, jak wygląda stół hindusów. Kraj jest zróżnicowany etnicznie i kulturowo, w Indiach wyróżnia się aż 3 religie:

  • islam, głównie w północnej części,
  • hinduizm, południe i pozostałe regiony,
  • buddyzm i odłamy chrześcijaństwa.

Rozmaitość wyznaniowa, ma swoje odzwierciedlenie w kuchni i indyjskich potrawach. Przykładowo, muzułmańska północ wyklucza w swojej diecie alkohol i dania z wieprzowiną, wszystko za sprawą tradycji religijnych. Hinduizm rozwinięty w pozostałej części kraju, zakazuje natomiast uboju bydła hodowlanego, dlatego też dania na południu są wegetariańskie z przewagą roślin strączkowych. Religia to jeden z głównych czynników tworzących podstawy indyjskiego jedzenia. Warto zapoznać się z historią kraju, by lepiej zrozumieć ich przyzwyczajenia żywieniowe. Etap spożywania posiłków to też swego rodzaju święto, celebracja, którą każdy hindus szanuje i propaguje po dziś dzień.

Najsłynniejsze przyprawy indyjskie

Indyjskie przyprawy, to temat tak szeroki, że można napisać oddzielną książkę o ich roli w kuchni hindusów. Do podstawowych przypraw zdecydowanie zaliczyć możemy:

  • kurkumę,
  • kumin,
  • kardamon,
  • imbir,
  • kolendrę,
  • cynamon,
  • chilli,
  • gałkę muszkatołową.

Przyprawy dodają charakterystyczny aromat i smak dla potraw, wedle tradycji Ajurwedy mają również działanie lecznicze. Dodawane są nie tylko do dań czy deserów. W przepisach kuchni indyjskiej możemy znaleźć też napoje, w których przyprawy odgrywają znacząca rolę. Popularne są mieszanki przypraw, znane jako garam masala, dodające oryginalnego smaku potrawom, są nieodłącznym elementem kuchni indyjskiej. Większość przypraw indyjskich ma działanie rozgrzewające, pobudzające pracę układu trawiennego.

przyprawy indyjskie
Typowy widok na indyjskich bazarach

Garam masala

Warto w tym momencie przystać na dłuższą chwilę. Zdaniem wielu hindusów garam masala to świętość, to nieodłączna część tradycji ich rodziny. Przywiązanie i sympatia do tej przyprawy w większości wynika z faktu, iż każda rodzina tworzy swoją własną indywidualną mieszankę, która jest oryginalna i niepowtarzalna.

W języku hindi garam oznacza „ciepły”, masala natomiast oznacza słowo „przyprawa”, to połączenie przypraw, które mają rozgrzać nasz organizm i przyspieszyć metabolizm. Wariantów mieszanek jest bardzo dużo, każda garam masala może mieć swój własny nietypowy smak, ilość składników to również kwestia indywidualna. Najpopularniejsze składniki garam masali to:

  • pieprz czarny,
  • cynamon,
  • kardamon,
  • kminek.

Istotne w garam masali jest dokładne wymieszanie składników, aby smaki i aromaty się przeniknęły oraz połączyły w całość. Jeśli chodzi o nuty smakowe, to zdecydowanie przyprawa nie należy do pikantnych, to raczej cierpki lub korzenny smak. Garam masalę dodaje się pod sam koniec gotowania. Do głównych zalet przyprawy zaliczyć możemy zdecydowanie działanie przeciwzapalne i antynowotworowe. Zauważalne jest również przyspieszenie trawienia i metabolizmu.

Prawdziwe curry indyjskie

To kolejne danie kuchni indyjskiej o nietypowym smaku i aromacie, wszystko za sprawą sosu, od którego wywodzi się sama nazwa curry. Potrawa może być podawana w wersji wegetariańskiej z warzywami lub mięsnej, najczęściej wybiera się kurczaka, pokrojonego na mniejsze części. Dodatki to ryż basmati, ewentualnie chlebek naan, który jest maczany w powstałym sosie z dużą ilością przypraw. Prawdziwe indyjskie curry zachwyca smakiem i aromatem, już po pierwszym kęsie czujemy jak całe ciało się rozgrzewa. Kuchnia indyjska w większości polega na pobudzeniu metabolizmu poprzez przeróżne przyprawy i połączenia produktów.

indyjskie curry
Indyjskie curry

Najpopularniejsze dania indyjskie

Potrawy indyjskie to mieszanka kolorów i zapachów, podstawą każdego posiłku są aromatyczne przyprawy. Dania mogą być podawane z mięsem lub warzywami, w zależności od regionu, w jakim się znajdujemy. Najpopularniejsze przepisy dotyczą zdecydowanie curry, sosu z warzywami lub mięsem. Warte uwagi są dania przygotowywane w tradycyjnym piecu tandoor wykonanego z gliny w kształcie stożka. Aktualnie takie piece są zastępowane zwykłymi piekarnikami.

Najpopularniejsze dania w południowej części to zdecydowanie wszelkie wariacje dań wegetariańskich, w których składzie są ostre przyprawy chilli czy kumin. To również warzywne zupy, serwowane z ryżem lub chlebkami naan. Kuchnia indyjska jest bardzo różnorodna, nie skupia się tylko na jednym rodzaju gotowania to bardzo rozwinięta kuchnia z głęboką tradycją i historią

Indyjskie curry

Przygotowanie curry wymaga stosowania się odpowiednich zasad i kolejności, podstawą oczywiście są też składniki o najwyższej jakości, które dopełnią całość. Curry swoją konsystencją przypomina gulasz o intensywnym żółtym kolorze i mocnym aromacie. Danie może być podane w wersji wegetariańskiej, bądź z kawałkami mięsa drobiowego lub baraniny, są przypadki użycia ryby lub innych owoców morza.

Przygotowanie tradycyjnego indyjskiego curry składa się z dwóch etapów:

1. Marynata, potrzebne będzie

  • 500g piersi kurczaka pokrojonej w kostkę,
  • sok z cytryny lub limonki,
  • łyżeczka kurkumy,
  • łyżeczka garam masala,
  • łyżeczka kuminu,
  • sól do smaku

2. Sos składa się z:

  • pół kilograma pomidorów lub cała puszka pomidorowej passaty,
  • pół cebuli,
  • 2 ząbki czosnku,
  • świeżo starty imbir,
  • pół szklanki mleczka kokosowego,
  • pół łyżeczki papryki słodkiej,
  • cynamon,
  • garam masala,
  • 3 łyżki masła klarowanego.

Podstawą jest marynata, którą musi wniknąć w mięso, dlatego najlepiej odstawić ją nawet na całą dobę, ewentualnie kilka godzin. Następnie możemy się zabrać za przygotowanie sosu, na koniec danie podajemy z ugotowanym ryżem lub chlebkiem naan. Potrawa najlepiej smakuje na ciepło, rozgrzewa i przyśpiesza metabolizm.

Tikka masala, czyli najsłynniejsza zupa indyjska

Kolejnym popisowym daniem kuchni indyjskiej jest słynna zupa kryjąca się pod nazwą Tikka masala. To danie o ostrym i równie rozgrzewającym smaku z kawałkami kurczaka. Podawane pod postacią przystawki, ewentualnie dania głównego. Serwowane jest często z klasycznym chlebkiem naan i dużą ilością przyprawy garam masala. Zupa ma działanie mocno rozgrzewające, wpływa pozytywnie na funkcjonowanie układu krążenia i procesy trawienia. Wszystko za sprawą dużej ilości ostrych i rozgrzewających przypraw znajdujących się w składzie garam masala.

Ryż po indyjsku

W Indiach ryż odgrywa jedną z ważniejszych ról w kuchni. Podawany jest jako danie główne, bądź dodatek do mięsa. Najistotniejsze w przygotowaniu ryżu po indyjsku są przyprawy i długość gotowania ryżu. Główną zasadą jedzenia indyjskiego jest aromatyczność i słodko- pikantny smak.

Oto kilka reguł, które będą pomocne podczas przygotowania ryżu po indyjsku:

  • cebulę smażymy na małym ogniu przez 10 min aż zrobi się złota,
  • do garnka z zagotowaną wodą dodać kurkumę i cynamon,
  • do wywaru z przyprawami wsypać ryż, gotować bez przykrycia przez 10 minut,
  • dodać do podsmażonej cebuli ulubione przyprawy i ugotowany ryż.

Przygotowanie tego dania jest banalnie proste, wymaga jedynie dobrej jakości przypraw i ulubionego ryżu.

Chlebek naan – z czym podawać, a z czym nie łączyć ?

Hindusi mają zwyczaj jedzenia palcami, zamiennikiem sztućców są chlebki naan. Okrągłe, cienkie podpłomyki wykonane z mąki pszennej z dodatkiem czarnuszki lub sezamu. Tradycyjnie wypiekane są w typowym indyjskim piecu tandoor, można też je przyrządzać w piekarniku, ewentualnie na patelni.

Skład ich jest bardzo krótki i prosty, potrzebna jest jedynie mąka, mleko, jogurt i masło. Niektórzy używają drożdży, inni proszku do pieczenia. Chlebek naan można serwować z curry, masłem ghee lub mięsem, to wspominany zamiennik sztućców. Idealnie macza się go w sosach i zupach indyjskich. Ma delikatną strukturę, możemy do mielić w ręku i formować na przeróżne kształty, dzięki czemu tak się dobrze sprawdza podczas jedzenia płynnych sosów czy sypkiego ryżu.

Czy są potrawy z jakimi lepiej nie łączyć chlebków naan? Raczej nie, kuchnia indyjska jest na tyle różnorodna i otwarta że wszelkie nowe kombinacje, będą ciekawym rozwiązaniem.

chlebek naan z czym podawać
Chlebek naan to podstawa kuchni indyjskiej

Chlebek indyjski Chapati

Jedzenie indyjskie opiera się nie tylko na używaniu przypraw z Indii, to też różnego rodzaju mączne wypieki. Po chlebku naan popularne jest również pieczywo chapati, wykonane z mąki pełnoziarnistej.

Do przygotowania tego dania potrzebna będzie:

  • mąka,
  • olej,
  • sól,
  • woda.

Ciasto zagniatamy przez 10 minut, następnie odstawiamy na pół godziny by mógł spokojnie wyrosnąć. Z masy formujemy kulki, które spłaszczamy i smażymy na patelni aż zacznie „bąbelkować”. Chlebki są leciutkie i delikatne w smaku, idealnie uzupełniają inne dania kuchni indyjskiej.

Gulab Jamun – pyszny deser indyjski

Potrawy indyjskie to nie tylko dania przygotowywane wytrawnie. To też szeroka gama przeróżnych deserów. Gulab Jamun to smażone kulki wykonane z zsiadłego mleka, swoim wyglądem przypominają nasze polskie pączki. Jest kilka wersji tego deseru, różnią się od siebie jedynie kolorem, wielkością i ewentualnie użyciem niektórych składników.

Do przygotowania kuleczek potrzebujemy mleka zsiadłego, cukru lub innej substancji słodzącej, mąki i tłuszczu do smażenia. Mogą być podawane na zimno lub gorąco, polewane są często syropem cukrowym. Gulab Jamun zajmuje istotne miejsce w kuchni indyjskiej, przygotowywany jest często podczas imprez rodzinnych, ślubów czy urodzin.

Street food, czyli prawdziwy smak Indii

Ulice w dużych metropoliach indyjskich są przepełnione stoiskami z jedzeniem, to typowy dla tego państwa styl spożywania posiłków. Dzięki temu nowo przybyli turyści są w stanie spróbować prawdziwego smaku Indii, wykonywanego przez lokalnych kucharzy. Często tego typu jedzenie jest zdecydowanie tańsze, niż to podawane w restauracjach.

Jeśli trafimy na indyjski targ z prawdziwego zdarzenia, poczujemy ten unoszący się aromat ostrych przypraw połączony z lokalnymi warzywami, czy kawałkami mięsa. Warto przed zjedzeniem takiego dania sprawdzić czy wszystkie składniki są świeże i odpowiednio wysmażone, by uniknąć zarażenia się bakteriami lub wirusami.

smak indii

Uliczna kuchnia indyjska – co warto zjeść?

Street food w Indiach to mieszanka wszystkich smaków, w takich miejscach najłatwiej i najszybciej poznaje się prawdziwą kulturę państwa. Tu widzimy, jak funkcjonują lokalni przedsiębiorcy i w jaki sposób zostaje przyrządzane jedzenie. Co warto spróbować w takim miejscu? Odpowiedź może wydawać się zabawna, ale warto spróbować jak najwięcej. Szukać nowości, nietypowych smaków i dań, o których jeszcze nigdy do tej pory nie słyszeliśmy. Eksplorować najdłużej jak tylko się da, Indie to kraj kontrastów i różnorodności, co najwidoczniejsze jest właśnie na ulicy. Zderzają się tam różne tradycje, kultury i religie, co swoje odzwierciedlenie ma właśnie w daniach kuchni indyjskiej.

Kuchnia wschodu dla Polaków może być bardzo odległa smakowo, różnice w przygotowaniu poszczególnych dań i użyciu przypraw są dość znaczące. Mimo to warto czasem wyruszyć w podróż kulinarną do innych zakątków świata, jednym z nich zdecydowanie powinny być Indie. Kraj kontrastów, mieszanki kulturowej i wspaniałej kuchni. Jedzenie indyjskie to przede wszystkim przyprawy, aromatyczność i doskonałe dopasowanie wszystkich składników. Warto zaryzykować i spróbować, a na pewno nie poczujecie się zawiedzeni.